શ્રીમદ ભાગવત દશમાર્થ ભૂમિકા - નિરોધ લીલા

निरोध :

ઔપનિષદીય સંદર્ભ:

 

यो वै भूमा तत् सुखं नाल्पे सुखमस्ति

भूमैव सुखं भूमा त्वेव विजिज्ञासितव्य इति

भमानं भगवो विजिज्ञास इति ||

 

यत्र नान्यत्पश्यति नान्यत्श्रुणोति नान्यद्विजानाति                          

भूमा अथ यत्र अन्यत्पष्यतन्यद्श्रुनोतन्यद्विजानाति तदल्पं

यो वै भूमा तदमृतं यदल्पं तन्मर्त्य भगवः कस्मिन् प्रतिष्ठित?

 

જે ભૂમા છે એજ સાચું સુખ છે. જે અલ્પ છે તેમાં સાચું સુખ નથી.ભુમા સુખ છે તેથી સાચો જીગ્યાસ્ય હોવો જોયીએ.જેને જોવા-સંભાળવા-જાણી લેવા બાદ કશું પણ અન્ય દેખાવવા, સાંભળવા, જાણવા સંભવ રહી જાય એને ભૂમા સમજવો જોયીએ.   - પ્રપંચ વિસ્મૃતિ પૂર્વક ભગવદ આસક્તિ

 

सोSश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता

 

ભગવદ ભોગ અવસ્થામાં માં થઇ શકે છે:

. મુક્તાવસ્થામાં થતો ભગવદ ભોગ.

. સંસારાવસ્થા માં થતો જીવ કૃત ભગવદ ભોગ (ફળ નિરોધ - દશામાર્થ)

 

 

ભગવાન નું ભક્ત ના અનુરૂપ  સાધારણીકરણ:

 

यद यद्धिया उरुगाय विभावयन्ति तत्तद्वपुः प्रणयसे सदनुग्रहाय

chart1

 

chart

 

નિરોધ લીલા                                                                વૈકુંઠ લીલા

. ભક્ત ભાવાનુસાર સ્વરૂપ ધારણ (સાધન કોટી)                . ભગવાન ના ભાવાનુસાર ભક્ત (સાધન કોટી)

. પ્રપંચ દ્વારા ઘેરાઈ ને લીલા                                . નિષ્પ્રપંચ લીલા

. ભક્ત ના ગુણો ના અનુરૂપ લીલા                        . ભક્તો ની નિર્ગુણ અવસ્થા

(તામસ,ાજસ,સાત્વિક લીલા)                                    (માત્ર નિર્ગુણ લીલા)

 

chart

 

નિરોધ - સ્વરૂપ લક્ષણ

Chart

*  ्याय शास्त्र  में वर्णित आसत्ति:

लौकिक प्रत्यासत्ति, सामान्य लक्षणा प्रत्यासत्ति, ज्ञान लक्षणा प्रत्यासत्ति और योगज धर्म प्रत्यासत्ति

નિરોધ નો પ્રકાર (દશમ સ્કંધ વર્ણિત)

Chart

jn

jn

શ્રી બલભદ્રજી નું સ્વરૂપ

શેષ (વાસુદેવ ભગવાન ના શય્યા રૂપ) (સંકર્ષણ વ્યૂહ ના અધિભૌતિક રૂપ) + સંકર્ષણ વ્યૂહ નો આવેશ (કાલાત્મા) (દેવકીજી ના ગર્ભ માં સ્થિતિ) + વાસુદેવ વ્યૂહ નો આવેશ (શ્રી રોહિણીજી માં) = શ્રી બલભદ્રજી નું સ્વરૂપ

શ્રી પ્રભુ નું વ્યૂહ સહીત પ્રાકટ્ય

Shuddha-satwa

વિવિધ ભાવનાઓ

શ્રી લાલુભટ્ટજી

શ્રી પુરુષોત્તમજી - પ્રકાશ

લેખકાર-શ્રી વલ્લભજી

શ્રી હરિરાયજી ની ભાવના

મૂળ પુરુષોત્તમ નું પ્રાકટ્ય બંન્ને જગ્યાએ છે.

મૂળ પુરુષોત્તમ નું પ્રાકટ્ય બંન્ને જગ્યાએ છે. (રાસ પંચાધ્યાયી વત અનેક સ્વરૂપો નું એક સાથે પ્રાકટ્ય)

મૂળ પુરુષોત્તમ નું પ્રાકટ્ય બંન્ને જગ્યાએ (વસુદેવજી અને નંદરાયજી) થયું છે.

શ્રી પ્રભુ નું દ્વીદલાત્મક સ્વરૂપ છે.

. લોક વેદ પ્રસિદ્ધ - સંયોગ રસાત્મક - વાસુદેવ, સંકર્ષણ, પ્રધ્યુમ્ન અને અનિરુદ્ધ વ્યૂહ સહીત - વાસુદેવજી ના ગૃહ માં પ્રાકટ્ય
. વિપ્રયોગ રસાત્મક - લોક-વેદાતીત - માત્ર ભક્તો ના હૃદય માંજ સ્થિત.
- વ્રજ માં પ્રાકટ્ય

 

વ્યૂહો સહીત પુરુષોત્તમ મથુરામાં પ્રકટ્યા.
વ્યૂહ રહિત કેવળ પુરુષોત્તમ માયા સાથે નંદરાયજી ને ત્યાં પ્રકટ્યા.

વ્યૂહો સહીત પુરુષોત્તમ મથુરામાં પ્રકટ્યા.
વ્યૂહ રહિત કેવળ પુરુષોત્તમ માયા સાથે નંદરાયજી ને ત્યાં વ્રજ માં પ્રકટ્યા.

વાસુદેવ વ્યૂહ વાળા પુરુષોત્તમ તો માયા સાથે નંદરાયજી ને ત્યાં પ્રકટ થયા.
મથુરામાં ત્રણ વ્યૂહો સહીત (સંકર્ષણ,પ્રધ્યુમ્ન,અને અનિરુદ્ધ) પુરુષોત્તમ નું પ્રાકટ્ય છે.

પ્રધ્યુમ્ન વ્યૂહ નું સ્વરૂપ પ્રાકટ્ય : "देवकी विष्णु रुपिण्यां.." માં વર્ણિત મથુરામાં વસુદેવજી ના ગૃહ માં
અનિરુદ્ધ વ્યૂહ નું સ્વરૂપ પ્રાકટ્ય: "मनांस्यासन प्रसन्नानि..जायमाने जनार्दने" માં વર્ણિત મથુરામાં વસુદેવજી ના ગૃહ માં.
સંકર્ષણ વ્યૂહ નું પ્રાકટ્ય: "निशीथे तम् उद्भुते..जायमाने जनार्दने" માં વર્ણિત મથુરામાં વસુદેવજી ના ગૃહ માં.
સર્વ ધર્મ વાળા સ્વયમ પ્રભુ નું પ્રાકટ્ય: "तमअद्भुतं बालक .." માં વર્ણિત મૂળ ધર્મી નું પ્રાકટ્ય મથુરામાં વસુદેવજી ના ગૃહ માં.
વાસુદેવ વ્યૂહ નું સ્વરૂપ પ્રાકટ્ય: નંદ ગૃહ માં. મથુરામાં નહિ.
કેવળ પુરુષોત્તમ નું પ્રાકટ્ય: વ્રજ માં નંદરાયજી ના ગૃહ માં.
યોગ માયા નું પ્રાકટ્ય: નંદરાયજી ના ગૃહ માં
. મથુરામાં માં નહિ.

 

 

 

પુરુષોત્તમ નું પ્રાકટ્ય મથુરામાં અને વ્રજ માં એકજ સમયે શુદ્ધ અષ્ટમી પ્રાકટ્ય છે.
માયા નું પ્રાકટ્ય માત્ર વ્રજ માં નંદરાયજી ના ગૃહ માં. નવમી પ્રાકટ્ય.
વ્યૂહ સહીત પુરુષોત્તમ નું પ્રાકટ્ય મથુરામાં વસુદેવજી ના ગૃહ માં.
વાસુદેવ વ્યૂહ સહીત પુરુષોત્તમ નું માયા સાથે પ્રાકટ્ય વ્રજ માં નંદરાયજી ના ગૃહ માં.

શ્રી પ્રભુ નું સ્વરૂપ લક્ષણ અને શ્રી પ્રભુ ના સ્વરૂપ અંતર્ગત આયુધ, આભૂષણો વિ. નું સ્વરૂપ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

પુરૂષોત્તમ સહસ્ર નામ ની સંગતિ (જન્મ પ્રકરણ)

References:

  1. શ્રીરઘુનાથજી કૃત નામ ચંદ્રિકા ટીકા
  2. શ્રીસર્વોત્તમ સ્તોત્ર ટીકા - શ્રી હરિરાયજી અને શ્રી દ્વારકેશજી કૃત
  3. પુષ્ટિ-ફળ વિવેક - શ્રી લાલુ-ભટ્ટજી
  4. સેવા અને વ્રજ લીલા - શ્રી શ્યામમનોહરજી (કિશન-ગઢ-પાર્લા)

 

નામ

અર્થ

ભાગ. શ્લો. અથવા સુબોધિની. કારિકા સંગતિ

શ્રી સર્વોત્તમ સ્તોત્ર નામ સંગતિ

આધુનિક પુષ્ટિ જીવો માટે કર્તવ્ય બોધ

परब्रहमावतरणः

અક્ષર-બ્રહ્મ થી ઉત્કૃષ્ટ જે પુરુષોત્તમ છે તેને પરબ્રહ્મ કહેવાય છે. . ગી. માં સ્વયં શ્રી કૃષ્ણે પોતાનું પરબ્રહ્મત્વ સ્વીકાર કરતાં આજ્ઞા કરી છે यस्मात् क्षरमतितोऽहं-अक्षराद्पि चोत्तमः| अतोस्मि लोके वेदे प्रथितः पुरुषोत्तमः||   પરબ્રહ્મ શ્રી કૃષ્ણ" છે. કૃષ્ણ પદ ની વ્યાખ્યા કરતાં कृषिर्भुवाचकः शब्द" આદિ પદ દ્વારા આજ પરબ્રહ્મ નું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. સ્કંધ માં  પરબ્રહ્મ પૂર્ણ બ્રહ્મ સ્વરૂપે અવતરેલ શ્રી કૃષ્ણ ની લીલા છે તે સ્પષ્ટ થાય છે. (અંશ,કલા, વિ. રૂપ દ્વારા અહી અવતરણ નથી)

સાધન અને/અથવા ફળ નિરોધ નાં અંગ રૂપે સ્વયં સાક્ષાત પર-બ્રહ્મ શ્રી કૃષ્ણ નાં અવતરણ નાં સંબંધ માં નામ છે.

(સુબોધિની કારિકા અધ્યાય - કા.

(निरोधो-अस्य-अनुशयनं प्रपञ्चे क्रीडनं हरेः|)

આનંદાય નમઃ

"आसमन्ताद् नन्दयति भक्तान् इति आनन्दः" - જે ભક્તો ને આનંદ આપનાર છે તે શ્રી વલ્લભ.

આચાર્ય નું ભગવદ રૂપતા નું વર્ણન કરતા શ્રીમદ ભાગવત માં વર્ણન છે "आचार्यं मां विजानीयात्" (भाग. 11|17|27)

શ્રી વલ્લભ-અષ્ટક માં "वस्तुतः कृष्ण एव||" કહ્યું છે.

શ્રીમદ ભાગવત માં દશ વિધ લીલા નું વર્ણન છે તેના કરનાર શ્રીકૃષ્ણજ છે. એવી રીતે આધુનિક સમય માં શ્રી મહાપ્રભુજી ( શ્રીકૃશ્નાસ્ય રૂપ) પણ, શ્રી કૃષ્ણ માં ભક્તો નો નિરોધ કરાવવા પ્રગટ થયા છે.તેથી દશમ લીલા ના સ્કન્ધાર્થ રૂપથી પણ આપના નામો ની સંગતિ યોગ્ય છે.તેથીજ તો શ્રી ગુંસાઈજી આજ્ઞા કરે છે "श्री भागवत-प्रतिपद-मणिवर-भावान्षु-भूषिता मूर्तिः"

આમ સંપૂર્ણ ભાગવત ના અર્થ નો બોધ કરાવવા નિબંધ,સુબોધિનીજી અને પુરુષોત્તમ-સહસ્ત્ર-નામ ગ્રંથો ની રચના કરી અને ભાગવત ના ગુઢ રહસ્યો ને પ્રકાર થી પ્રગટ કર્યા. શ્રી મહાપ્રભુજી ની નિરોધ લીલા છે. ભક્તો નો નિરોધ શ્રી કૃષ્ણ માં શ્રી ભાગવત ના શાસ્ત્રાર્થ અને સ્કન્ધાર્થ ને પ્રગટ કરીને સિધ્ધ કર્યો. આમ શ્રી મહાપ્રભુજી પણ આનંદ રૂપ છે.

"आनन्दस्य हरेर्लीला" અને "एकार्थं सप्तधा जानन्" માં શાસ્ત્રાર્થ અને સ્કાન્ધાર્થ નો બોધ કરાવતા આપનું નામ "આનંદ" યોગ્યજ છે. આનંદ રૂપ હરિ ની લીલા નો ગુઢાર્થ પ્રગટ કરીને ભક્તો ના આનંદ નાં જનક શ્રીમહાપ્રભુજી છે.

શ્રી શુકજી ને પણ આનંદ થયા નું વર્ણન "सम्यग् व्यवसिता बुद्धिस् तव" ( અધ્યાય ૧૫ શ્લોક)

ભૂમિ,બ્રહ્માજી, દેવકીજી,વસુદેવજી ને ભગવદ પ્રાકટ્ય ના શ્રવણ/આશ્વાસન થી આનંદ પ્રગટ થયો. તે આનંદ ના દાન કરનાર પણ શ્રીકૃષ્ણ છે.

શ્રી મહાપ્રભુજી અને શ્રી કૃષ્ણ માં નામ ની સંગતિ યોગ્યજ છે.

જેવી રીતે લીલા માં ભગવદ પ્રાગટ્ય ના અંગ રૂપે

.પ્રાગટ્ય હેતુ . ઉદ્યમ . રૂપાંતર સ્વીકૃતિ . નાટન

નું વર્ણન જન્મ પ્રકરણ માં અધ્યાય ના રૂપે થયું છે, તેવી રીતે આધુનિક સમય માં પણ પ્રભુ નો પુષ્ટિ જીવો ના સ્વ-ગૃહ માં પ્રર્દુર્ભાવ ના અંગ રૂપે પણ પ્રકાર ની લીલા છે. જન્મ પ્રકરણ બીજ ભાવ - વરણ રૂપ છે. પ્રભુ ની લીલા ત્રિવિધ છે. (તામસ, રાજસ અને સાત્વિક). તેમ આધુનિક પુષ્ટિ જીવો પણ ત્રિવિધ .

લીલા માં પ્રભુન નો ભક્તિયોગ વિતાનાર્થ પ્રાકટ્ય છે, તેવી રીતે આધુનિક સમય માં પણ પુષ્ટિ જીવો ના સ્વ-ગૃહ માં ભક્તિયોગ દાનાર્થ પ્રાકટ્ય છે. અવતાર કાલ માં પરંતુ પ્રભુ સ્વયમ ભક્તિ સિદ્ધ કરી દે છે, આધુનિક સમય માં તો જીવે નિવેદન, સમર્પણ, કૃષ્ણ-સેવા અને ભક્તિ રૂપી સાધના થી સિદ્ધ થશે.

. પ્રભુ ના પ્રાકટ્ય નો હેતુ છે ભક્તો ના ત્રિવિધ દુઃખ - આધુનિક સમય માં પણ પુષ્ટિ જીવો ના ભગવદ પ્રાપ્તિ નો વિરહ/દુઃખ પુરુષોત્તમ આવિર્ભાવ નો અંગ છે.

આધુનિક પુષ્ટિ જીવ પણ પરીક્ષિત છે.

પુષ્ટિ જીવ ને ભગવદ પ્રાપ્તિ ના વિરહ ના કારણે થતા પ્રશ્નો (સ્થાયી રુચિ, જીજ્ઞાસા, દુઃખ), પરીક્ષિત જી નાં અધ્યાય માં પ્રશ્નો રૂપ છે. પુષ્ટિ જીવો ને બ્રહ્મસંબંધ ના અધિકારી હોવાના લક્ષણો નું વર્ણન કરતા શ્રી પુરુષોત્તમજી આજ્ઞા કરે છે કે "ताद्रशत्वं -उत्कट-भजन-आदर-जनिकया गुरुशुश्रूषया तदनुकूलप्रश्न मार्गरुचि वेश भाषा आचारैश्चावधारण्यं" - જીવો ની તાદ્રશીતા, ભજન કરવા ની ઉત્કટ ભાવના, ગુરુસેવા પારાયણ, મન માં ઉઠતા અલૌકિક પ્રશ્નો, માર્ગ પ્રત્યે રુચિ, વેશ, ભાષા અને આચરણ દ્વારા આધિકાર નો નિર્ણય કરવો જોયીએ. આમ પ્રભુ ના પ્રાકટ્ય નાં હેતુ રૂપ (બ્રહ્મસંબંધ અને પુરષોત્તમ-પ્રર્દુર્ભાવ નાં અધિકાર) રૂપ છે.

 

केशवः

केश+ = केशव- જેઓ સુંદર કેશ વાળા છે તે કેશવ.
+ईश+ = केशव - જેઓ એટલે બ્રહ્મા, ईश એટલે શંકર ને સુખ આપનારા છે તે કેશવ. અહીં ભગવાન એવો અર્થ પણ થાય છે.
यस्मात्त्वयैव दुष्टात्मा हतः केशी जनार्दन | तस्मात् केशव नाम्ना त्वं लोके ज्ञेयो भविष्यसि|| - પ્રમાણે જે કેશી દૈત્ય નાં હરણ કરનાર છે તે પણ કેશવ.
को ब्रह्मेति समाख्यात ईश अहं सर्व देहिनाम् - કેશવ શબ્દ દ્વારા શક્તિ એમ પણ અર્થ થાય છે. જે બ્રહ્મા, શિવ આદિ કરતાં સર્વ શક્તિમાન છે તે કેશવ. અહિયાં પરબ્રહ્મ  રીે કૃષ્ણ નું અવતરણ પોતાની આજ દિવ્ય શક્તિઓ સાથે પ્રપંચ માં ભક્તિ વિતાનાર્થ પ્રાકટ્ય છે તે જણાવવા અર્થે નામ છે.

(સુબોધિની કા. )
(शक्तिभिर्दुर्विभाव्याभिः कृष्णस्येति हि लक्षणम्)
પરબ્રહ્મ શ્રી કૃષ્ણ પોતાની દુર્વિભાવ્ય શક્તિઓ (દ્વાદશ શક્તિઓ) સહિત પ્રપંચ માં ક્રીડા કરવા અવતરે છે. કેશવ નામ   સંદર્ભ માં અનુરૂપ છે.
ઉપર નાં નામો થી સ્ક્ન્ધાર્થ નિરોધ લીલા" છે તે સ્પષ્ટ છે.

क्लेश-नाशनः

ભૂમિ આદિ ભક્તો નાં ત્રિવિધ ક્લેશો નાં નાશ કરના

નિરોધ નાં અંગ રૂપે પ્રભુ નો જન્મ છે અને જન્મ નાં અંગ રૂપે ભક્તો નાં દુઃખ છે. દુઃખો ત્રણ પ્રકાર નાં છે (અધિભૌતિક, અધ્યાત્મિક, અને આધિદૈવિક). સર્વ પ્રકાર નાં ક્લેશો ને હરણ કરવા વાળા સ્વયમ પ્રભુજ છે.
(ભાગ.. અધ્યાય શ્લોક ૨૨) - पुरैव पुम्सावधृतो धराज्वरो..

(
સુબોધિની. કા. ૨૪-૨૫, ૩૨-૩૪)

भूमि-भारावतरणो

ભૂમિ નાં ભાર ને હરવા અવતરેલા

ભૂમિ પણ ભક્ત છે. તેથી ભૂમિ નું જે દુઃખ (દુષ્ટ રાજાઓનું ભૂમિ પર જન્મ અને દુષ્ટ કર્મો રૂપી ભાર) છે તેને હરવા અવતરેલા પણ સ્વયમ પ્રભુ છે.
(ભાગ. શ્લોક. ૧૭-૨૬ અધ્યાય )

भक्तार्था-अखिल-मानसः

ભક્તો નાં અર્થ માં (ઉદ્દેશ્ય, પ્રયોજન) માં સંપૂર્ણ મન વાળા.
વિવિધ ભક્તો નાં જે જે મનોરથો હતા તેવા તેવા મનોરથો ને પૂર્ણ કરવાના અર્થે સંપૂર્ણ મન વાળા.
ભક્તો નાં અર્થે સર્વ ભક્ત વિરોધીયોના (દુર્યોધન વિ.) નાં માન આદિ ને હરણ કરવા વાળા.

 

सर्व-भक्त-निरोधात्मा

સર્વ ભક્તો નો નિરોધ કરવામાં છે જેમનું ચિત્ત તે

સ્કાન્ધાર્થ રૂપ (સુબોધિની કા. ) સર્વ ભક્તો માં તામસ, રાજસ, સાત્વિક અને નિર્ગુણ એમ સર્વે ભક્તો નો પોતાનામાં નિરોધ કરવામાં શ્રી પ્રભુ કારણ રૂપ છે.

(સુબોધિની. કા. ૨૪-૨૫,૩૨-૩૪)

लीला-अनन्त-निरोध-कृत

અગણિત લીલાઓ દ્વારા પ્રપંચ ને ભુલાવી વિનોદ કરનાર.
લીલા શક્તિ રૂપ જે અનંત શેષ છે તેમના દ્વારા દુષ્ટ હનન કરવા વાળા

ઉપર ના નિરોધ કરવામાં પ્રકાર છે અનંત લીલાઓ. રસાત્મક લીલાઓ દ્વારા ભક્તો નાં પ્રપંચ ને ભુલાવીને પોતાની અનંત લીલાઓ દ્વારા પોતાનામાં નિરુદ્ધ કરનાર સ્વયં પ્રભુજ છે.

भुमिष्ठ-परमानन्दो

ભૂમિ પર સ્થિત ભક્તો ને પરમાનંદ નું દાન કરનાર.
ભૂમિષ્ઠા રૂપ જે મથુરા છે તેનાં સન્નીધાન માં રહીને મથુરાવાસીઓ ને પરમાનંદ નું દાન કરનાર.

ઉપર જણાવેલ લીલાઓ છે તેની સ્થળી ક્યા છે? તેને જણાવવા નામ કહે છે.
પ્રભુ ની મથુરા માં નિત્ય સ્થિતિ નું વર્ણન અને  તે નિત્ય સન્નીધાન નો તિરોભાવ પણ નીચેના શ્લોકો દ્વારા સમજાય છે.
ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૨૮-૨૯
(
मथुरा भगवान यत्र नित्यं सन्निहितो हरि

देवकी-शुद्धि-कारणं

દેવૈકીજી નાં શુધ્ધિ રૂપ જે વિવાહ સંસ્કાર છે તેનાં કારણ રૂપ.

ભક્તો નાં અતિશય દુઃખ દ્વારા ભગવદ પ્રાકટ્ય થાય છે. તે દુઃખ નાં દાતા પણ સ્વયં ભગવાન છે. દેવકીજી નાં વિવાહ પ્રસંગ માં ગૃહ પ્રવેશ સમયે આકાશવાણી નાં નિમિત્ત દ્વારા દેવકીજી ને દુઃખ નું દાન પણ સ્વયં પ્રભુ છે.
(ભાગ,અધ્યાય શ્લોક ૩૩-૩૫)
વળી, देवक्यां विष्णुरुपिन्यां ભાગવત ના શ્લોક (અધ્યાય ) નાં અનુસાર પણ પોતાના સ્વરૂપ દ્વારા પણ દેવકીજી ની શુદ્ધિ કહી છે

वसुदेव-ज्ञान-निष्ठ-सम-जीव-निवारकः

વસુદેવ નો અર્થ - શુદ્ધ સત્ત્વાત્મક છે. (सत्त्वं विशुद्धं वसुदेव संज्ञितम|)
વસુદેવજી માં જ્ઞાન રૂપે સ્થિત શ્રી કૃષ્ણ ના સમાન અન્ય જીવોના જીવ પણ નાં નિવારક

વસુદેવજી માં વાસુદેવ વ્યૂહ દ્વારા જ્ઞાન રૂપેણ સ્થિત થઇ ને કંસ ને પોતાના પુત્રો આપવા રૂપ જે સમ્યક જ્ઞાન સિદ્ધ થયું, તે જ્ઞાન નાં કારણ રૂપ અને વસુદેવજી ના ષટ પુત્રો ને અજન માનવાનો જે કંસ નો સંદેહ હતો તેને દુર કરવા વાળા સ્વયં ભગવાન છે.કંસે વસુદેવજી નાં પુત્રો ને હણ્યા તેના કારણ રૂપ પણ શ્રી પ્રભુજ છે.
ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૫૮,૫૯-૬૬)

सर्व-वैराग्य-करण--स्व-लीलाधार-शोधकः

વિષયો માંથી વૈરાગ્ય પેદા કરનાર પોતાની લીલાના આધાર (દેવકીજી) ની શુદ્ધિ કરના

માયા ને આજ્ઞા આપીને પોતાની લીલાધાર રૂપ વ્રજ ભૂમિ માં જઈ લીલા સામગ્રી ને સિધ્ધ (શુદ્ધિ) કરવા રૂપ પણ આપ પ્રભુજ છો.
સ્ત્રીઓ નાં કુક્ષિગત દોષો મૃતાપત્યત્વ, વન્ધ્યાત્વ વિ. થવાની સંભાવના હોય છે. પ્રકૃત પ્રસંગ માં દેવકીજી (જે લીલાધાર રૂપ છે) તેમના મૃતાપત્ય દોષ નાં નિવારક પણ સ્વયં પ્રભુ છે. આપના અક્ષર ધામ રૂપ શેષજી ના દેવકીજી ના ગર્ભ માં સ્થિતિ ના પ્રકાર થી દેવકીજી ની શુદ્ધિ કરી. તે શુદ્ધિ ના કરનાર પણ સ્વયં પ્રભુજ છે.
(
ભાગ. અધ્યાય શ્લોક -)

પરમ-આનંદાય નમઃ

દ્વિતિય અધ્યાર્થ બોધક નામ

શ્રી મહાપ્રભુજી શ્રી કૃષ્ણ ના સેવા નાં દાન કરવાવાળા છે. તેથી આપની આનંદ રૂપતા સ્પષ્ટ છે. શ્રી મહાપ્રભુજી માત્ર શ્રી કૃષ્ણ ના સંયોગ ના દાતા નથી પરંતુ શ્રી કૃષ્ણ ના વિરહ નાં પણ દાતા છે તેમ "પરમ-આનંદ" નામ યોગ્ય છે.

નામ દ્વિતિય અધ્યાય ના અર્થ રૂપ છે. પ્રભુ પક્ષ માં યોગ માયા ને પ્રભુ ની આજ્ઞા (गच्छ देवि व्रजं भद्रे) થી અતિ આનંદ પ્રગટ થયો. શ્રી વસુદેવજી ને પણ ભગવાન ના અંશ રૂપતા થી આવેશ દ્વારા પણ પરમાનંદ પ્રગટ થયો (आविवेश-अन्श भागेन). શ્રી દેવકીજી ને પણ પ્રભુ ની ગર્ભસ્થિતિ દ્વારા પરમાનંદ થયો. બ્રહ્મા, આદિ દેવો પણ ભગવાન નાં ગર્ભ સ્થિતિ ના સમયે સ્તુતિ કરી તે પણ તેઓ માટે પરમાનંદ રૂપ છે.

 

દ્વિતિય અધ્યાય અર્થ છે પ્રભુ નો પ્રકટ્ય માટે ઉદ્યમ.

જેમ લીલા માં પ્રભુ દ્વારા સ્વયમ ના પ્રકટ્ય નો ઉદ્યમ સ્વયમ સિદ્ધ કર્યો તેમ પરંતુ આધુનિક જીવો ને પ્રભુ ના પ્રાકટ્ય નો ઉદ્યમ સ્વયમ પોતાના રુચિ, ભાવ, નિવેદન, સમર્પણ, શરણાગતિ દ્વારા કરવાનો છે. શ્રી ગુરુદેવ ના આજ્ઞા પ્રમાણે સમર્પિત થયી ને પ્રભુ ને પધરાવવાની વિનંતી રૂપ ઉદ્યમ કરવો પડશે.

લીલા માં દેવકીજી અને વસુદેવજી ને કંસે સાંકળે થી કારાગૃહ માં બાંધ્યા. આધુનિક પુષ્ટિ જીવો પણ પોતાના કારાગૃહ રૂપ ગૃહ માં પોતાની અહંતા મમતા રૂપી સાંકળો થી બંધાયેલા છે. કંસા એટલે કાલ નેમી (કલિકાલ). જો શ્રી મહાપ્રભુજી ની આજ્ઞા નું યથાર્થ પાલન નહિ કરીએ તો કંસ રૂપી કલિકાલ આપણને અહંતા મમતા રૂપી સાંકળો માં બાંધી દેશે. પ્રભુ ના સ્વ-ગૃહ માં પધારવાથી તે સાંકળો ખુલશે. જ્યારે આપણે પોતાની અહંતા અને પોતાની મમતા નો વિનિયોગ સ્વ-ગૃહે બિરાજતા પ્રભુ ની કરીશું ત્યારેજ સાંકળો ખુલશે.

 

माया-ज्ञापन-कर्ता

યોગ માયા ને આજ્ઞા કરનાર

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક -૧૨
(
गच्छ देवि व्रजं भद्रे )

शेष-संभार-संभृतिः

બાકી રહેલ સામગ્રી ને સંપૂર્ણ કરનાર.
શેષ(અનંત) ને સમ્યક પ્રકાર થી કર્ષણ કરીને સામગ્રી રૂપ રહેલા બલભદ્રજી ના પ્રાકટ્ય ના કારણ રૂપ.

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૧૫ માં વર્ણિત અનંત શેષજી ને દેવકીજી ના ગર્ભ માંથી કર્ષણ કરી રોહીનીજી માં સ્થાપિત કર્યા. બલભદ્રજી પણ લીલા ના સામગ્રી રૂપ છે.

भक्त-क्लेश-परिज्ञाता

ભક્તો ના દુઃખો નાસંપૂર્ણ જ્ઞાતા

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક -૧૫

तन्निवारण-तत्परः

ભક્તજનો ના ક્લેશોને દુર કરવામાં તૈયાર.

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક -૧૫

आविष्ट-वसुदेवान्शः

આપનો અંશ વસુદેવજી માં પ્રવેશેલ છે.

પ્રધ્યુમ્નાંશ નો પ્રવેશ વસુદેવજી ના મન માં પ્રવેશ નાં કારણ રૂપ પણ પ્રભુ છે.
ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૧૬
(
आविवेशान्शभागेन मन आनकदुन्दुभे:)

देवकी-गर्भ-भूषणं

દેવકીજી ના ગર્ભ ના ભૂષણ

વૈદ્ય દીક્ષા ના પ્રકારથી વસુદેવજી દેવકીજી માં પ્રભુ ને પધરાવ્યા. તેનું નિરૂપણ ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૧૮.
ત્યાર બાદ પ્રભુ ના કારણે દેવકીજી શોભાવવા લાગ્યા. શ્લોક ૨૦ માં વર્ણિત. શોભા ના કારણ રૂપ પણ પ્રભુ સ્વયં છે.

पूर्ण-तेजो-मयः

પૂર્ણ તેજ ના ભંડાર

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૨૦

पूर्णः

અખંડિત ઐશ્વર્યપૂર્ણ

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૧૮ માં વર્ણિત काष्ठा यथा आनन्द्करं मनस्त

कंसाधृष्य-प्रतापवान्

કંસ થી સહન ના થઇ શકે તેવા પ્રભાવવાળા

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૨૧ માં વર્ણિત કંસ નું દેવકીજી ની પ્રભા ને સહન કરવા રૂપ અને ત્યાર પછી વિચાર કરવો તે શ્લોક ૨૧ માં વર્ણિત છે.
તેવા પ્રભાવવાળા પણ પ્રભુ છે.
ભાગ. શ્લોક ૨૧ - किमद्य तस्मिन कर्नियमाषु

विवेक-ज्ञान-दाता

કંસ ને વિવેક અને જ્ઞાન ના આપના

કંસ ના  સત્-અસત્ રૂપી વિવેક ના કારણ રૂપ પણ પ્રભુ છે. મહાન અસુર હોવા છતા ભગવાન નાં સન્નીધાન ના પ્રતાપ નાં કારણેજ કંસ માં વિવેક પ્રગટ્યો. વિવેક નું વર્ણન ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૨૨-૨૩ માં છે.

ब्रह्माध्यखिल-संस्तुतः

બ્રહ્મા આદિ સમગ્ર દેવો થી સ્તુતિ કરાયેલા

બ્રહ્માજી વિગેરે દેવો પૂર્ણ પુરુષોત્તમ ની સ્તુતિ કરવા તત્પર થયા. તેનું વર્ણન ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૨૫ માં છે.

सत्यो

સત્ય સ્વરૂપ

દેવો નું પ્રમાણ સત્ય છે અને તેવા સત્ય સ્વરૂપ ભગવાન ની સ્તુતિ નું વર્ણન ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૨૬ માં છે.
सत्यव्रतं सत्यपरं त्रिसत्यं सत्यस्य योनि निहितं सत्ये|| सत्यस्य सत्यमृत सत्यनेत्रं सत्यात्मकं त्वां शरणं प्रपद्ये

जगत्कल्पतरुः

જડ-ચેતન જગત ના કલ્પતરુ

પ્રમેય સ્વરૂપ ભગવાન ની સ્તુતિ કરતા ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૨૭ માં પ્રભુ ને સર્વ જડ-ચેતન જગત ના કલ્પતરુ રૂપથી સ્તુતિ કરે છે.
एकायनो-असौ द्विफलं.

नाना-रूप-विमोहनः

બ્રહ્મા વગેરે દેવોને મોહ પમાડનાર

સાધન રૂપ ભગવાન નું નિરૂપણ ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૨૮ માં કરવામાં આવ્યું છે. રજ, સત્વ અને તમ રૂપ જે પ્રાકૃતિક ગુણો દ્વારા મોહ પમાડનાર પણ પ્રભુજ છે.

भक्तिमार्ग-प्रतिष्ठाता

ભક્તિમાર્ગ ના વિશેષ પ્રકારે સ્થાપક

ફળ રૂપ પ્રભુનું વર્ણન ત્રણ શ્લોકો થી કરવામાં આવ્યું છે. તે ફળ કર્મ, જ્ઞાન અને ભક્તિ રૂપ થી વિવિધ છે. તે સર્વ માં ભક્તિ ને વિશેષ પ્રકાર થી સ્થાપન કરવાવાળા છો. વર્ણન ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૨૯-૩૦-૩૧ માં વર્ણિત છે.

विद्वन-मोह-प्रवर्तकः

વિદ્વાનોને પણ મોહ પમાડનાર

જેઓ ભક્તિ રહિત કેવળ જ્ઞાન નિષ્ઠ છે તેવા વિદ્વાનોને મોહ પમાડનાર પણ પ્રભુ છે.
વર્ણન ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૩૨ માં વર્ણિત છે.
ये अरविन्दाक्ष्..

मूल-काल-गुण-द्रष्टा

આધાર ભૂત મૂળ કાલ ના ગુણોના દ્રષ્ટા
સર્વ ના મૂળ (શ્રી કૃષ્ણ )ના જન્મ કાલ ના ગુણો ના પ્રેરક

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક માં વર્ણિત આધિદૈવિક કાલ ના ગુણો નો વર્ણન છે. તેવા કાલ ના મૂળ પ્રેરક પણ સ્વયં પ્રભુજ છે.
अथ सर्व गुणोपेतः कालः परम् शोभनं..

શ્રી કૃષ્ણ-આસ્ય

તૃતીય અધ્યાય બોધક

કૃશ્નાસ્ય - શ્રી કૃષ્ણ નાં મુખ રૂપ.

જેવી રીતે સર્વ અંગો માં મુખ પ્રધાન હોય છે, તેમ સર્વ કાલ માં પ્રભુ જન્મ સમય આધિદૈવિક કાલ પણ પ્રધાન છે. સર્વ અવતારો માં કૃષ્ણાવતાર પ્રધાન છે. સ્તુતિ માં વસુદેવ દ્વારા સ્તુતિ પ્રધાન છે. પ્રાર્થના માં દેવકીજી ની પ્રાર્થના પ્રધાન છે. સર્વ વાક્યો માં પ્રભુ વાક્યો પ્રધાન છે. લીલાઓ માં પ્રભુ ના પ્રાકૃત સ્વરૂપ ધારણ કરવા રૂપ પ્રધાન છે.

શ્રી મહાપ્રભુજી પણ સર્વ ભક્તિ માર્ગાચાર્યો માં પ્રધાન છે. શ્રી મહાપ્રભુજી દ્વારા પ્રવર્તિત નિર્ગુણ ભક્તિમાર્ગ સર્વ ભક્તિમાર્ગો માં પ્રધાન છે. શ્રી મહાપ્રભુજી દ્વારા પ્રદત્ત શ્રી કૃષ્ણ સેવા, અને સર્વાત્મ-ભાવ રૂપ ફળ પણ સર્વ ફળો માં પ્રધાન છે. શ્રી મહાપ્રભુજી દ્વારા વેદ આદિ શાસ્ત્રોનું તાત્પર્ય "સાકાર-બ્રહ્મવાદ" પણ સર્વ તાત્પર્યો માં પ્રધાન છે.

તૃતીય અધ્યાયાર્થ - રૂપાંતર સ્વીકાર

લીલા માં પ્રભુ પોતાના પ્રકટ્ય થી દેવકીજી અને વસુદેવજી ને આનંદ નું દાન કર્યું અને પોતે લીલાનુંકુલ પ્રાકૃત સ્વરૂપ સ્વીકાર્યું.

આધુનિક જીવો જ્યારે પ્રભુ ને સ્વ-ગૃહે પધરાવે છે અને પોતાની અહંતા અને મમતા નો વિનિયોગ પ્રભુ સેવા માં સ્વ-ગૃહે કરે છે ત્યારે સ્વયમ પ્રભુ પણ જીવ ના સ્વભાવ અનુસાર અનુભાવ પ્રકટ કરે છે. આજ પ્રભુ નું રૂપાંતર સ્વીકાર છે. પ્રભુ ના પ્રાકટ્ય થી દેવકીજી અને વસુદેવજી ની સાંકળો ખુલી તેમ અહિયા પણ પ્રભુ ના સ્વ-ગૃહે પ્રાકટ્ય થી અહંતા મમતા શુદ્ધ થશે.

લીલા માં ઠાકુરજી ના પ્રકટ્યા ના સાથે માયા પણ પ્રગટી. માયા નંદરાયજી ને ત્યાં પ્રગટી. વસુદેવજી માયા ને ઠાકુરજી ના બદલામાં લાવ્યા.

સેવા માં પણ આવુંજ થઇ છે. જે ગુરુદેવ જી છે તેઓ વસુદેવજી રૂપ છે. આધુનિક પુષ્ટિ જીવ નંદરાયજી વત છે. જ્યારે ગુરુદેવજી પુષ્ટિ જીવ ને પ્રભુ પધરાવી આપે છે ત્યારે પુષ્ટિ જીવ નો પરિવાર નંદરાયજી વત થયી જાય છે.

नयनानन्द-भाजनम्

પોતાના પ્રાકટ્ય થી વસુદેવજી ના અને દર્શન કરનારા સર્વેના નયનોના આનંદ સ્વરૂપ શ્રીકૃષ્ણ

વ્યૂહ સહીત પુરુષોત્તમ શ્રી કૃષ્ણ ના પ્રાકટ્ય થી વસુદેવજી ના અને દર્શન કરનારા સર્વેના નયનોના આનંદ સ્વરૂપ. ભાગ. અધ્યાય શ્લોક -૧૦ માં પ્રભુ ના આવિર્ભાવ નું વર્ણન છે. શ્લોક ૧૧ માં આવા આનંદ નું વર્ણન છે.
विस्मयोत्फुल्ल विलोचनो...

वसुदेव-सुखाब्धिष्च

વસુદેવજી ના સુખ ના ભંડાર

પ્રભુ ના પ્રાકટ્ય ના કારણે વસુદેવજી ને હર્ષ થયો અને તેનું વર્ણન ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૧૧ માં છે. વસુદેવજી આનંદ થી સ્નાન કરી અને બ્રાહ્મણો ને દાન આપવાનો સંકલ્પ કર્યો.
मुदा द्विजेभ्योयुत्माप्लुतो गवां

देवकी-नयनामृतं

દેવકીજીના નેત્રોના અમૃત સ્વરૂપ પ્રભુ

દેવીકીજી ના નયનો ને અમૃત રૂપ સુધા દ્વારા શીતળતા(પોતાના પ્રકટ્ય દ્વારા) પ્રદાન કરવાવાળા. ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૨૩
अथैनमात्मजं वीक्ष्य

पितृ-मातृ-स्तुतः

પિતા અને માતા થી જન્મ સમયે સ્તુતિ કરાયેલા

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૧૩-૨૨ માં વાસુદેવજી દ્વારા પ્રભુ ની સ્તુતિ છે.
શ્લોક ૨૪-૩૧ માં દેવકીજી દ્વારા પ્રભુ ની સ્તુતિ નું વર્ણન છે

पूर्व-सर्व-वृत्तान्त-बोधकः

પૂર્વજન્મના સંપૂર્ણ વૃત્તાંત ના બોધક

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૩૨-૪૫ માં વર્ણિત પ્રભુ દેવકીજી અને વસુદેવજી ના પૂર્વ જન્મોના સર્વ વૃત્તાંત નો બોધ કર્યો. તે બોધ કરનારા પણ પ્રભુ છે.

गोकुलागति-लीलाप्त--वासुदेव-कर-स्थितिः

ગોકુળમાં પધારવા માટે આપ્ત જન વસુદેવજી ના હસ્ત માં બિરાજનાર

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૪૭ માં વર્ણિત

सर्वेशत्व-प्रकटनः

સર્વ ઐશ્વર્યોને પ્રકટ કરનાર

પ્રભુ ની ગોકુળ ગમન લીલા માં પ્રભુ ના ઐશ્વર્યો પ્રકટ થયા. દ્વાર પાલો અને શહેરીઓ ને ઉંઘાડવા, બારના અને લોઢાની ખીલાવાળી સાંકળો પોતાની મેળે ખુલી જવી, વરસાદ ની મંદ ગતિ, શેષજી નું પોતાની ફેણો થી જળ ને રોકવું, શ્રી યમુનાજી નું માર્ગ આપવું રૂપ ઐશ્વર્યો પ્રકટ કરનાર પણ પ્રભુ છે.
ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૪૮-૫૦

माया-व्यत्यय-कारकः

માયાનો વિનિમય કરનાર

યોગ માયા નો સ્થાન વિનિમય કરનાર પણ પ્રભુ છે.

વસુદેવજી નું ગોકુળ માંથી માયા ને પધરાવવું રૂપ જે લીલા છે તેના કારણ પણ પ્રભુ છે.

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક ૫૧

ज्ञान-मोहित-दुष्टेशः

દેવકીજી નો આઠમો પુત્ર કાલ છે એવા જ્ઞાન થી દુષ્ટ-ઈશ કંસ ને મોહ પમાડનાર

ભાગ. અધ્યાય શ્લોક

કૃપા નિધિ

ચતુર્થ અધ્યાયાર્થ રૂપ નામ

નિધિ - કોશ પ્રમાણે અર્થ - નિરુપાધિ પર દુઃખ ના નિવારક, એમ અર્થ છે.

ચર્તુથ અધ્યાય માં શ્રી વાસુદેવજી અને દેવકીજી ના દુઃખ નો (કંસ રૂપ દુઃખ) નો નિવારણ કરનાર પ્રભુજ છે.

શ્રી મહાપ્રભુજી પણ નિત્ય લીલા ધામ માંથી ભૂતલ પર પધારવાથી પુષ્ટિ જીવો ના પ્રભુ પ્રાપ્તિ માં આવતા પ્રતિબંધો નો નિવારણ થયો. શ્રી મહાપ્રભુજી નું પુષ્ટિ જીવો ના દુઃખો નો નિવારણ કર્યો તેથીજ નામ ની સંગતિ યોગ્યજ છે.

ચતુર્થ અધ્યાય - કાપટય

લીલા માં પ્રભુ નાં પ્રકટ્ય બાદ જ્યારે કંસ ને યોગ માયા કપટ બતાવે છે તેવી રીતે આધુનિક જીવો ના સ્વ-ગૃહે ભગવાન ના પધારવાથી અને જીવ જ્યારે કૃષ્ણ-સેવા પરાયણ થાય છે ત્યારે કંસ રૂપી કલિકાલ દ્વારા દોષો પણ પ્રભુ સેવા માં બાધ કરી શકતા નથી. પ્રભુ કલિકાલ ને કપટ દ્વારા દોષો ને જોયા વગર સેવા ને સ્વીકારે છે.

નિરો

ભગવાન સ્વયં પોતાના ધામ માં રહી ને પણ ભૂ-ભારહરણ, વંશ સ્થાપન, સત્-પુરુષો ની રક્ષા, ભક્તો ના દુઃખો નો નાશ અને ભક્તિ નું દાન કરી શકે છે. ભગવાન સર્વ ના બુદ્ધિ ના પ્રેરક હોવા ના કારણે ભગવાન માં આવું સામર્થ્ય વિદ્યમાન છે.
પણ જ્યારે ભાગવાન અનું-રૂપ જગત માં પોતાની સમગ્રતા ને પ્રકટ કરે છે ત્યારે કોઈક વિશિષ્ઠ લીલા પ્રકટ થાય છે. આવું સામર્થ્ય માત્ર પરબ્રહ્મ માંજ હોય છે, કારણ કે સૃષ્ટી માં એવું કોઈ તત્વ નથી જે પોતાની સમગ્રતાને અનું-રૂપ જગત માં પ્રકટ કરી શકે. પરબ્રહ્મ શ્રી કૃષ્ણ નું સમગ્રતયા અનું-રૂપ જગત માં પોતાની "દુર્વિભાવ્ય" શક્તિઓ સાથે જગત માં રમણ "નિરોધ" લીલા છે.

અહીં, "દુર્વિભાવ્ય" શબ્દ ખુબ સારી રીતે સમજવો જોઈએ. "દુર્વિભાવ્ય" એટલે જેની વિભાવના થઇ શકે. જીવ માં પરીછીન્ન શક્તિઓ રહેલી છે. તે ક્રિયા શક્તિ, જ્ઞાન શક્તિ, અને પુષ્ટિ શક્તિઓ રૂપે વિદ્યમાન હોય છે. સર્વ શક્તિઓ જીવ માં limited હોય છે, અને તે શક્તિઓ નો force પણ weak હોય છે. આવા limited, weak શક્તિઓ દ્વારા જીવ ભગવાન માં આસક્ત થઇ નથી શકતો, પોતાની સામર્થ્ય દ્વારા.
જ્યારે ભગવાન, જીવ માં રહેલી અનેક વિધ શક્તિઓ એટલે કે કામ, ક્રોધ, સ્નેહ, વૈરાગ્ય, જ્ઞાન આદિ, ને control માં કરીને સ્વયં શક્તિઓ ની સાથે રમણ (Relish) કરે છે ત્યારેજ ભક્ત, ભગવાન માં આસક્ત થઇ શકે છે. લીલા એજ "નિરોધ" લીલા. તેથી શ્રીકૃષ્ણ ની શક્તિઓ "દુર્વિભાવ્ય" છે, જીવ ને માટે. "રોધન" ક્લિષ્ટ રૂપ હોય છે. અને "ની-રોધ" -ક્લિષ્ટ રૂપ છે. (ભગવાન -ક્લિષ્ટ કર્મ - લીલા કરનાર છે.)

નિરોધ લીલા ને એક બીજા દ્રષ્ટાંત થી જોઈએ. મુંબઈ